You are here
Frequently Asked Questions (FAQ)
1) Waarom wordt er aan de Radboud Universiteit onderzoek naar vakantie gedaan?
2) Wat houdt het onderzoeksproject over vakantie in?
3) Wat is een vakantie-effect eigenlijk?
4) Wat is een vakantie na-effect?
5) Waarom gaan we eigenlijk op vakantie?
6) Waarom verbetert vakantie je welzijn en gezondheid?
7) Zijn de gevonden toenames in welbevinden en gezondheid in het onderzoek groot te noemen?
8) Wat is het effect van op vakantie gaan? Heb je er thuis ook nog wat aan?
9) Kun je het vakantie-effect misschien bewust langer vasthouden?
10) Hebben mensen vakantie nou echt nodig? Waarom?
11) Wat gebeurt er als iemand niet op vakantie gaat?
12) Is een weekend niet genoeg om te herstellen?
13) Moet je ook echt weg om te herstellen? Of werkt thuisblijven net zo goed?
14) Profiteren mensen met drukke banen meer van een vakantie dan mensen met minder drukke banen?
1) Waarom wordt er aan de Radboud Universiteit onderzoek naar vakantie gedaan?
Onderzoek wijst uit dat stress negatieve gevolgen voor gezondheid en welbevinden heeft (Belkic, Landbergis, Schnall, & Baker, 2004). Herstel na het werk is daarom onmisbaar. En toch is er nog vrij weinig over herstelprocessen bekend.
Er zijn verschillende vormen van herstel: pauzes op het werk of vrije tijd in de avonduren en weekeinden. Toch blijkt uit onderzoek dat werknemers gedurende deze relatief korte herstelperiodes onvolledig herstellen (bijvoorbeeld door overwerk of piekeren over werk). Vakantie als een lange, ononderbroken periode van herstel is daarom een zeer belangrijke, prototypische vorm van herstel. Ons doel is om te onderzoeken of vakantie daadwerkelijk een positief effect op welbevinden en gezondheid heeft en welke factoren daarbij een rol spelen (bijvoorbeeld de duur van de vakantie of het type vakantie).
2) Wat houdt het onderzoeksproject over vakantie in?
Het project duurt 4 jaar en is het promotieproject van Jessica de Bloom (een project dat resulteerd in een proefschrift). In deze 4 jaar voert Jessica in samenwerking met haar begeleiders meerdere studies over vakanties uit. Na de dataverzameling analyseert zij de gegevens, schrijft en publiceert de resultaten in wetenschappelijke tijdschriften. Zij zal uiteindelijk minimaal 4 artikelen publiceren. Deze 4 artikelen vormen dan haar proefschrift. Na een succesvolle openbare verdediging (gepland voor herfst 2012) mag Jessica de titel “Doctor” (dr.) dragen.
3) Wat is een vakantie-effect eigenlijk?
Wij definiëren een vakantie-effect als het verschil in gezondheid en welbevinden tussen een voormeting voor de vakantie (de baseline) en een meting in de vakantie. Een positief vakantie-effect is dus de stijging in welbevinden en gezondheid in de vakantie ten opzichte van de baseline tijdens werkperioden.
4) Wat is een vakantie na-effect?
Een na-effect van vakantie is wat er na afloop van de vakantie van het vakantie-effect over blijft. Dit is dus het verschil tussen de voormeting (baseline) en de metingen van gezondheid en welbevinden na de vakantie. Een vakantie na-effect geeft dus aan hoe lang wij na afloop van een vakantie “nagenieten”.
5) Waarom gaan we eigenlijk op vakantie?
Dit is natuurlijk een heel persoonlijke vraag en iedereen moet dit voor zichzelf beantwoorden. Sommige mensen voelen zich misschien verplicht om op vakantie te gaan omdat iedereen wel eens op vakantie gaat. Maar de meeste mensen zullen gaan omdat ze nieuwe ervaringen willen opdoen, ontspannen en tijd met familie en vrienden willen doorbrengen.
Dit is natuurlijk een heel persoonlijke vraag en iedereen moet dit voor zichzelf beantwoorden. Sommige mensen voelen zich misschien verplicht om op vakantie te gaan omdat iedereen wel eens op vakantie gaat. Maar de meeste mensen zullen gaan omdat ze nieuwe ervaringen willen opdoen, ontspannen en tijd met familie en vrienden willen doorbrengen.
Het is nog niet helemaal duidelijk waarom een vakantie je welzijn en bezondheid verbetert. Verschillende theorieën suggereren echter dat vakantie welzijn en gezondheid verhoogt omdat mensen ten eerste kunnen uitrusten en herstellen van het werk. Dit gebeurt doordat mensen andere dingen doen tijdens vakantie dan tijdens werk. De psycho-physiologische systemen die tijdens werk belast worden, kunnen op deze manier van de inspanning herstellen.
Ten tweede biedt een vakantie de mogelijkheid om dingen te doen die je leuk vindt. Je kunt dingen doen waar je plezier aan beleeft en voelt je daarom gezond en gelukkig.
Ten derde heb je tijdens vakantie controle: je kunt doen en laten waar je zin in hebt en je bepaalt zelf hoe je daginvulling eruit ziet. Alles kan, niets moet. Diverse studies hebben aangetoond dat deze autonomie zeer positieve effecten op welzijn heeft.
Ten vierde geeft een vakantie je de mogelijkheid om tijd door te brengen met de mensen waar je om geeft (je partner, je gezin, je vrienden). Een gezamenlijke vakantie creërt een gevoel van verbondenheid en maakt je daarom blij.
In mijn studies varieëren de effect-sizes van het vakantie-effect rond de 0.5 tot 0.7. Vanaf 0.8 spreekt men van een groot effect. Dus, het gaat om behoorlijk sterke effecten.
Uit mijn onderzoek blijkt doorgaans dat de effecten op gezondheid en welzijn vrij snel na de vakantie weer verdwijnen (meestal binnen de eerste werkweek). Maar de positieve herinneringen blijven natuurlijk voor altijd!
Daarnaast heeft een Amerikaanse studie (Gump & Matthews, 2000) aangetoond dat mensen die niet op vakantie gaan eerder ziek worden of zelfs eerder overlijden dan mensen die wel regelmatig op vakantie gaan. Wij hebben vakantie dus nodig.
De conclusie om niet meer op vakantie te gaan omdat de effecten snel weer verdwenen zijn, vergelijk ik graag met het voorstel om niet meer te gaan slapen omdat we uiteindelijk ook weer moe worden.
Dat weten we nog niet. Maar wij denken dat rustig weer beginnen met werken, taken zo indelen dat geen stress opkomt en het delen van je leuke vakantie ervaringen met vrienden, familie en collega’s misschien kunnen helpen. Een avondje afspreken met de vakantiegenoten waarbij men iets eet en drinkt wat men tijdens vakantie lekker vond en foto’s bekijkt is misschien ook een idee. Het is ook belangrijk om erachter te komen welke aspecten van een vakantie je gelukkig maken en die vervolgens meer in het alledaagse leven te integreren. Dit kunnen bijvoorbeld gezamelijke activiteiten met de partner zijn, sporten, uit eten gaan etc.
Als mensen niet zouden herstellen van inspanning, zouden ze ziek worden en uiteindelijk overlijden. Zoals de tank van een auto regelmatig bijgevuld moet worden, zodat de auto kan blijven rijden, moeten mensen regelmatig herstellen om goed te blijven functioneren. Mensen hebben herstel dus hard nodig. Dat kan in de vorm van vakantie plaatsvinden maar ook op andere manieren zoals tijdens een vrije dag of een weekeindje weg. Wij moeten dus uitrusten en dat kan uitstekend tijdens vakantie.
Brooks Gump en Karen Matthews, wetenschappers uit de VS, hebben een grote groep mensen meerdere jaren gevolgd. Uit hun onderzoek bleek dat mensen die niet op vakantie gaan vaker ziek zijn en zelfs eerder overlijden dan mensen die regelmatig erop uit gaan. Het is natuurlijk de vraag of er een causaal verband is. Het kan namelijk zijn dat mensen niet op vakantie zijn gegaan omdat ze bijvoorbeeld al ziek waren. Toch is de studie interessant en overtuigend.
Dit is een interessante vraag. Tot nu toe bleek dat korte vakanties van 4-5 dagen een vergelijkbaar effect hebben als langere vakanties van 9 dagen (zie De Bloom, Geurts & Kompier, 2010). Op dit moment onderzoeken wij of lange vakanties van minimaal 2 weken sterkere effecten hebben.
Dit weten wij eigenlijk nog niet. Wij denken dat het makkelijker is om tijdens een vakantie in een andere omgeving te ontspannen, omdat je dan minder snel met alledaagse dingen (huishoudelijke taken, werk) geconfronteerd wordt die afbreuk zouden kunnen doen aan het vakantiegevoel. Maar als het mensen lukt om ook thuis te ontspannen, dus niet te werken of op een negatieve manier aan het werk te denken, kan een vakantie thuis waarschijnlijk net zo fijn zijn.
In mijn onderzoek heb ik gevonden dat mensen met een hoge werkdruk een lager algemeen welbevinden tijdens werktijd ervaren. Dit heeft men ook in andere onderzoeken gevonden. Maar tijdens vakantie voelen zich mensen met een hoge en een lage werkdruk even gezond en gelukkig.
Je zou daarom kunnen zeggen, dat mensen met een hoge werkdruk meer profiteren van een vakantie omdat ze meer te winnen hebben in termen van gezondheid en welbevinden. Maar zij voelen zich niet beter door een vakantie dan mensen met minder drukke banen.
15) Als je een vakantie wilt die je het ultieme effect in toename van welzijn en gezondheid zou opleveren, welke vakantie zou je dan aanraden?
Er is geen vakantie die iedereen gelukkig maakt. Vakantie is iets heel persoonlijks. Terwijl de een het liefst 2 weken op het strand relaxt, wil de ander graag bergen beklimmen. Beide zullen genieten van hun vakantie.
Bij een vakantie gaat het eigenlijk niet erom wat je doet. Het is veel belangrijker dat je doet waar je zin in hebt. Kies dus vooral voor een vakantie waarin je zo veel mogelijk autonomie hebt om je daginvulling zelf te bepalen.